دهم مرداد، روز ملی شنوایی شناسی گرامی باد. این روز، فرصتی مغتنم برای توجه به اهمیت حیاتی حس شنوایی و نقش بیبدیل متخصصان این حوزه در حفظ و ارتقاء سلامت جامعه است. شنوایی تنها یک حس نیست؛ بلکه دروازهای به سوی یادگیری، ارتباطات اجتماعی، و کیفیت زندگی است. در این مقاله جامع، به بررسی چالشهای جهانی و ملی مرتبط با کم شنوایی، نقش حیاتی شنوایی شناسان در توانبخشی و سلامت، و لزوم توجه بیشتر به این حرفه میپردازیم.
تاریخچه و اهمیت روز ملی شنوایی شناسی
شنوایی شناسی به عنوان یکی از رشتههای مهم علوم پزشکی، نقش بسزایی در تشخیص، ارزیابی و توانبخشی افراد دارای مشکلات شنوایی و تعادلی ایفا میکند. تعیین روز ملی شنوایی شناسی در تقویم کشور، نشاندهنده اهمیت این رشته در نظام سلامت ایران است.
این روز ویژه، بستری مناسب برای:
- ارتقای جایگاه علمی و اجتماعی شنوایی شناسان
- افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت سلامت شنوایی
- ترویج فرهنگ پیشگیری از آسیبهای شنوایی
- معرفی دستاورد های علمی و تکنولوژیک در حوزه شنوایی شناسی
- تقدیر از تلاشهای متخصصان این رشته
کم شنوایی: یک بحران جهانی رو به رشد
کم شنوایی یک بحران جهانی در حال رشد است. آمارها نشان میدهد که بیش از ۱.۵ میلیارد نفر در سراسر جهان درجاتی از کم شنوایی دارند. این رقم، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۵۰ به ۲.۵ میلیارد نفر برسد. از این تعداد، حدود ۴۳۰ میلیون نفر نیاز فوری به مداخله توانبخشی شنوایی دارند. این ارقام تکاندهنده، ابعاد گسترده این مسئله را نشان داده و بر لزوم برنامهریزیهای جدی برای پیشگیری و درمان در سطح جهانی تأکید میکند.
وضعیت کم شنوایی در ایران: چالشی ملی
وضعیت کم شنوایی در ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. بر اساس دادههای وزارت بهداشت، حدود ۱۱ درصد جمعیت کشور درجاتی از کم شنوایی دارند. این آمار شامل افراد با کم شنوایی خفیف تا عمیق است و نشانگر اهمیت برنامههای غربالگری، پیشگیری و توانبخشی شنوایی در ایران است. علیرغم این نیاز مبرم، شنوایی شناس به عنوان “صدای گمشده در نظام سلامت ایران” معرفی شده است. با وجود نقش محوری شنوایی شناسان در پیشگیری، تشخیص، درمان و بازتوانی کم شنوایی، در بسیاری از مناطق کشور خدمات شنوایی کافی در دسترس نیست و حمایت ساختاری از این حرفه حیاتی کمتر از حد نیاز است. توسعه نظام ارجاع به شنوایی شناس میتواند نقش مهمی در کاهش بار ناتوانی ناشی از کم شنوایی داشته باشد.
کم شنوایی در کودکان: تهدیدی برای یادگیری و رشد
کم شنوایی در کودکان یکی از مهمترین چالشهای سلامت است. کودکانی که نمیشنوند، از یادگیری باز میمانند. در جهان حدود ۳۴ میلیون کودک مبتلا به کم شنوایی هستند. در صورت عدم شناسایی زودهنگام این مسئله، میتواند رشد زبانی، اجتماعی و تحصیلی آنها را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. پیشگیری در این زمینه، همیشه آسانتر از درمان است. حدود ۶۰ درصد موارد کم شنوایی در کودکان را میتوان با اقدامات سادهای مثل غربالگری شنوایی نوزادان، مراقبت از گوش و مدیریت عفونتهای گوش پیشگیری کرد.
نقش حیاتی شنوایی شناس و توانبخشی کودکان کمشنوا
شنوایی شناس نقشی اساسی در توانبخشی کودکان با کم شنوایی دارد. این نقش گسترده شامل موارد زیر است:
- غربالگری شنوایی نوزادان: اولین گام برای شناسایی زودهنگام کم شنوایی.
- پیگیری تجویز سمعک یا کاشت حلزون: اطمینان از انتخاب و استفاده صحیح از ابزارهای کمکی.
- همکاری با گفتاردرمانگر: برای پیشرفت در مهارتهای زبانی.
- مشاوره به خانوادهها: برای حمایت از کودک در محیط خانه.
موفقیت مداخلات زودهنگام به مهارت و حضور فعال شنوایی شناس وابسته است.
کم شنوایی در سالمندان: چالشی رو به گسترش
کم شنوایی در سالمندان یک چالش در حال گسترش است. یک سوم افراد بالای ۶۵ سال در جهان با درجاتی از کم شنوایی زندگی میکنند. این موضوع بر سلامت روان، ارتباطات اجتماعی و کیفیت زندگی آنان اثرگذار است. شنوایی شناس در زمینه “مراقبت شنوایی سالمندان” نقشی چندبعدی دارد. کم شنوایی در سالمندان اغلب با مشکلات شناختی، افسردگی و انزوای اجتماعی همراه است. شنوایی شناس با غربالگری منظم، مشاوره، توانبخشی و تجویز ابزارهای کمکی شنوایی، نقشی مهم در حفظ استقلال و کیفیت زندگی سالمندان ایفا میکند.
وزوز گوش: صدایی که خاموش نمیشود
وزوز گوش به عنوان “صدایی که خاموش نمیشود” شناخته میشود. حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بزرگسالان در جهان درجاتی از وزوز گوش را تجربه میکنند. وزوز مزمن میتواند باعث اضطراب، افسردگی، بیخوابی و کاهش کیفیت زندگی شود. شنوایی شناس نقش کلیدی در مدیریت وزوز گوش ایفا میکند.
نقش جامع و کلیدی شنوایی شناس در توانبخشی
نقش شنوایی شناس در توانبخشی فراتر از تصور است. شنوایی شناس تنها متخصصی است که میتواند مسیر کامل ارزیابی، تجویز سمعک، آموزشهای شنیداری و توانبخشی شنوایی را مدیریت کند. این فرآیند به بازگشت فرد به زندگی اجتماعی کمک میکند. شنوایی شناس ستون تخصصی سلامت شنوایی است و با داشتن دانش و مهارت تخصصی، ارزیابی دقیق، تشخیص نوع و شدت کم شنوایی، طراحی مداخلات درمانی و پیگیریهای طولانیمدت بیماران را انجام میدهد. در واقع، مراقبت شنوایی استاندارد در تمام دنیا بدون حضور شنوایی شناس غیرممکن است.
سمعک: یک فرآیند تخصصی، نه فقط یک دستگاه
سمعک فقط یک دستگاه نیست، بلکه یک فرآیند است. تجویز سمعک فقط انتخاب یک وسیله نیست؛ بلکه یک فرآیند پیچیده است که تنها باید توسط شنوایی شناس انجام شود. این فرآیند تخصصی شامل مراحل زیر است:
- ارزیابی شنوایی: برای انتخاب نوع مناسب سمعک.
- قالبگیری دقیق: برای اطمینان از راحتی و کارایی سمعک.
- تنظیم تخصصی: برای بهینهسازی عملکرد سمعک بر اساس نیازهای فردی.
- آموزش بیمار: نحوه استفاده و نگهداری از سمعک.
- پیگیریهای بعدی: برای اطمینان از استفاده موثر.
استفاده نادرست از سمعک بدون نظارت تخصصی شنوایی شناس میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. متاسفانه، از هر پنج نفری که نیازمند سمعک هستند، تنها یک نفر از آن استفاده میکند. تنها ۲۴ درصد از افرادی که به سمعک نیاز دارند، از آن استفاده میکنند. دلایل این امر میتواند شامل دیدگاه نادرست، محدودیتهای دسترسی به شنوایی شناس و عدم آگاهی از فواید آن باشد.
نتیجهگیری
دهم مرداد، روز ملی شنوایی شناسی، یادآور اهمیت حیاتی این رشته و نقش متخصصان آن در تضمین سلامت شنوایی جامعه است. از توانبخشی کودکان کمشنوا و مدیریت وزوز گوش تا ارزیابی دقیق و تجویز تخصصی سمعک، شنوایی شناسان در تمام مراحل زندگی افراد نقش کلیدی دارند. با توجه به آمار بالای کم شنوایی در ایران و جهان، حمایت از این حرفه و توسعه دسترسی به خدمات شنوایی یک ضرورت انکارناپذیر است. با افزایش آگاهی عمومی و فراهم کردن زیرساختهای لازم، میتوانیم گامی مؤثر در جهت کاهش بار ناتوانی ناشی از کم شنوایی و ارتقاء کیفیت زندگی تمامی افراد جامعه برداریم.
